Ένα αφιέρωμα στην Πρωτεωμική : Το αύριο της βιοδιάγνωσης

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Ετυμολογία: Proteome (protein + genome) Total protein complement of a genome

Η πρωτεωμική αναφέρεται στο σύνολο των τεχνολογιών της μελέτης των πρωτεϊνών, των µετα-µεταφραστικών τους αλλαγών και των αλληλεπιδράσεων τους, µε απώτερο στόχο την κατανόηση πολύπλοκων βιολογικών φαινοµένων.

Η εφαρμογή της πρωτεωμικής προσφέρει τεράστιες δυνατότητες για την κατανόηση των ασθενειών και την ταυτοποίηση διαγνωστικών δεικτών και θεραπευτικών στόχων. Ερευνάται το πώς τα επίπεδα των πρωτεϊνών στα βιολογικά υλικά μεταβάλλονται ως αποτέλεσµα παθολογικών καταστάσεων.

Ας δούμε με ένα παράδειγμα την σπουδαιότητα της εφαρμογής της.

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως συγκαταλέγεται μέσα στους πέντε πιο συχνά εμφανιζόμενους καρκίνους. Κύριος ένοχος για την εμφάνιση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως είναι οι ουσίες που περιέχονται στο τσιγάρο. Σε χώρες όπου ο νόμος για την απαγόρευση του καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους έχει εφαρμοστεί , παρατηρήθηκε μείωση των κρουσμάτων. Στον αντίποδα βρίσκεται η χώρα μας, όπου ο αριθμός των ασθενών όχι μόνο παραμένει σταθερός αλλά τείνει να αυξάνεται, με θύματα τόσο άντρες όσο και– ολοένα και περισσότερες- γυναίκες.

Πώς όμως το κάπνισμα σχετίζεται με τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως;

Ο εισπνεόμενος αέρας οδηγείται στους πνεύμονες. Μέσω της επικοινωνίας τους με το κυκλοφορικό σύστημα, τα διάφορα συστατικά του καπνού κατευθύνονται- μαζί με το αίμα-για φιλτράρισμα στους νεφρούς. Καταληκτικά ,οδεύουν ,μεταξύ άλλων ουσιών και νερού, στην ουροδόχο κύστη.

Τα βασικά κλινικά προβλήματα αυτής της μορφής καρκίνου είναι οι επεμβατικές μέθοδοι διάγνωσης (κυστεοσκόπηση) και η έλλειψη βιοδεικτών. Τα ούρα, ως βιολογικό υγρό σε άμεση επαφή με την ουροδόχο κύστη, είναι πιθανόν να περιέχουν κάποια μόρια – δείκτες που θα βοηθήσουν στη διάγνωση και την πρόγνωση της ασθένειας. Αν οι ασθενείς είχαν να επιλέξουν μεταξύ δύο μεθόδων διάγνωσης αυτές θα ήταν η κυστεοσκόπηση ή η ανίχνευση συγκεκριμένων πρωτεϊνών στα ούρα τους. Δεδομένου ότι η πρώτη διαδικασία είναι εξαιρετικά επίπονη αλλά και επικίνδυνη, θα ήταν εύλογο καθένας να στρεφόταν στη δεύτερη μέθοδο. Εδώ έρχεται να δώσει τη λύση η πρωτεωμική! Μια «απλή» ανίχνευση πρωτεϊνών οι οποίες παράγονται μόνο σε περίπτωση που το άτομο ήδη πάσχει από την ασθένεια.

Η ανάπτυξη της πρωτεωμικής είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα από την πλευρά του ελέγχου παθολογικών διαδικασιών σε μοριακό επί­πεδο. Όταν εφαρμοσθεί σε εξειδικευμένους πληθυσμούς κυττάρων θα δώσει σημαντικές πληροφορίες για την έκφραση των πρωτεϊνών στα κύτταρα αυτά και για το πώς η έκφραση των διαφόρων πρωτεϊνών μεταβάλλεται στις διάφορες ασθένειες έτσι ώστε να αποκτήσουμε μία πιο καθαρή εικόνα για πολλές παθολογικές καταστάσεις.

Κλείνοντας, πρέπει να υπογραμμίσω ότι όλα τα παραπάνω αφορμώνται από την εξαιρετικά κατατοπιστική και ενδιαφέρουσα διάλεξη του κ. Μάκη Ζωιδάκη – ερευνητή του ΙΙΒΕΑΑ, που επισκέφτηκε το σχολείο μας- τον οποίο και ευχαριστούμε θερμά για τον πλούτο και την ευρύτητα των γνώσεων που μας μετέδωσε.. Αποτέλεσε τροφή για σκέψη μικρών και μεγάλων!

Στάμου Κατερίνα
Βιολόγος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *